Błąd
  • XML Parsing Error at 1:133. Error 9: Invalid character

Robert D. Kaplan: Podzielona mapa Europy

Email Drukuj PDF

Robert D. Kaplan w lipcowo-sierpniowym numerze ?The National Interest? opisuje przyszo Europy, ktra jego zdaniem, do pewnego stopnia, jest zdeterminowana przez czynniki historyczne i geograficzne.

Kaplan zaczyna swj artyku od stwierdzenia, i obecna idea wsplnoty europejskiej bya intelektualnym pomysem, opartym na liberalnym humanizmie, ktry ksztatowa si przez wieki materialnego i intelektualnego rozwoju, a ktry stanowi mia pacyfistyczn odpowied na dowiadczenia wyniszczajcych konfliktw XX wieku. Niemniej owa narracja jest obecnie poddawana w wtpliwo przez czynniki historyczne i geograficzne. Tym samym, jak twierdzi, ekonomiczne podziay, dotyczce kryzysu zaduenia i przyszoci euro, ktre s dzisiaj widoczne w Unii Europejskiej, ?maj swoje korzenie, przynajmniej czciowo, w sprzecznociach, ktre rozcigaj si daleko w przeszo Europy i jej egzystencjalnej walki zmagania si z realiami jej niezmiennej struktury geograficznej?.

Powysze stwierdzenie oznacza, i korzenie wspczesnej Unii Europejskiej sigaj antycznej Grecji i Rzymu (a jeszcze wczeniej pocztkom cywilizacji na Bliskim Wschodzie), wczesnoredniowiecznej doby Karola Wielkiego, jak i bliszej wspczesnym koncepcji Mitteleuropy. Kaplan zwraca rwnie uwag, i historia rozwoju, zarwno intelektualnego, ale przede wszystkim gospodarczego Europy ukierunkowana bya ?w gr?, tzn. gwne orodki z biegiem czasu ?przesuway? si od rejonu basenu Morza rdziemnego (greckie polis, Rzym) w stron Morza Pnocnego (Europa Karola Wielkiego, Reformacja i nastpujce po niej Owiecenie, czy rozwj przemysu i handlu w Niderlandach i Anglii). Innymi sowy, ?tak samo jak wite Cesarstwo Rzymskie Karola Wielkiego nastao po Rzymie, w czasach nowoytnych Europa Pnocna nastaa po Europie Poudniowej, z bogatszym w zoa naturalne rdzeniem [odpowiadajcym dobie] Karolingw wysza zwycisko w postaci Unii Europejskiej. Wszystko to jest przypisane, w pewnej mierze, do geografii?.

Rwnoczenie z podziaem wzdu linii pnoc-poudnie nastpowa podzia wschd-zachd, w wyniku ktrego najazdy ludw sowiaskich i tureckich rwnie wywary pitno na politycznym ksztacie Europy. Zdaniem Kaplana, ?tak jak istniaa Europa Karolingw i Europa rdziemnomorska, tak te, czsto w wyniku najazdw ze Wschodu, istnieje Europa bizantysko-osmaska, i Europa Prus i Europa Habsburgw, z ktrych wszystkie s geograficznie odrbne i w ktrych sycha echo nieco rnicych si ekonomiczno-rozwojowych wzorcw?. W rezultacie, ?te rne wzory nie mog, tak po prostu zosta usunite poprzez stworzenie wsplnej waluty?. Zdaniem Kaplana, powysze podziay s kluczowe dla zrozumienia obecnych problemw gospodarczych.

Przede wszystkim, podczas gdy pastwa, przyporzdkowane przez Kaplana do spucizny Europy pruskiej, habsburskiej i bizantysko-otomaskiej, przez blisko p wieku wchodziy w skad Paktu Warszawskiego, kraje po drugiej stronie Europy rozwijay si, najpierw w ramach EWWiS, a nastpnie przybray ksztat Unii Europejskiej. W rezultacie ?ze wzgldu na ekonomiczn przewag w czasie zimnej wojny, Europa Karolingw, [bdc] wewntrz NATO, staa si chwilowo silniejsza od pruskiej pnocno-wschodniej Europy i naddunajskiej Mitteleuropy, ktre historycznie byy rwnie dostatnie, ale zbyt dugo znajdoway si wewntrz Ukadu Warszawskiego?. W rezultacie, sytuacja, ktra wytworzya si po rozpadzie Zwizku Radzieckiego oznaczaa, i z powodu ?odrodzenia zjednoczonych Niemiec, rwnowaga si w Europie moe przesun nieco na wschd do zbiegu [dawnych] Prus i Mitteleuropy, z niemieck si gospodarcz oywiajc Polsk, kraje nadbatyckie i grnego Dunaju. Wybrzee Morza rdziemnego i bizantyjsko-osmaskie Bakany zostay w tyle?. Przykad Grecji pokazuje, i nie pasuje ona do zdominowanej przez kraje pnocne Europy i jest bogatsza od pastw bakaskich jak Bugaria i Kosowo tylko i wycznie dlatego, e oszczdzono jej dowiadczenia komunizmu. Tym samym model gospodarczy, jaki wytworzy si w Grecji, dla wielu moe mie charakter czysto gospodarczy, niemniej, zdaniem Kaplana, jest ono ?gboko zakorzeniony w kulturowych realiach, co oznacza bardziej fundamentalnie w historii i geografii?. Innymi sowy dla Kaplana geografia jest gwn si napdow, ktrej odzwierciedlenie nastpio wraz z rozpadem Ukadu Warszawskiego, kiedy wczeniej zniewolone kraje rozwiny si gospodarczo i politycznie prawie dokadnie wedug ich pozycji na mapie Europy: Polska, kraje batyckie, Wgry i lski koniec Czechosowacji pocztkowo wypaday najlepiej, podczas gdy kraje bakaskie i dalej na poudnie zazwyczaj ?cierpiay wiksz ndz i niepokj?.

Kaplan w swoim opisie zwraca rwnie uwag na czynnik demograficzny. Biorc pod uwag, i w najbliszym czasie gwatownie zmniejszy si ilo osb w wieku produkcyjnym, a zwikszy si odsetek osb starszych i pobierajcych wiadczenie socjalne, Europa zostanie zmuszona do sprowadzenia imigrantw z krajw trzeciego wiata, zdolnych utrzyma starzejce si spoeczestwa na obecnym poziomie. I w tym miejscu Kaplan twierdzi, i ?Morze rdziemne stanie si cznikiem zamiast dzielnika, jakim byo przez wiksz cz ery postkolonialnej?. Mwic inaczej oznacza to, i podobnie jak to miao miejsce z krajami Europy rodkowowschodniej po upadku Zwizku Sowieckiego, Europa bdzie zmuszona rozwija si na poudnie. Tym samym, jak obrazowo pisze Kaplan, ?mapa Europy ma si przenie na poudnie i ponownie obj cay wiat rdziemnomorski, jak to miao miejsce nie tylko w Rzymie, ale take w Bizancjum i Imperium Osmaskim?. Zdaniem Kaplana w procesie ?skrtu na poudnie? najwaniejsze bdzie przesunicie wadzy na wschd, od Brukseli i Strasburga do Berlina, z Unii Europejskiej do Niemiec, gdy to Niemcy i Rosja ?wnikliwie ujawni przeznaczenie Europy?.

Wiodca rola Niemiec w Europie jest zdaniem Kaplana oparta nie tyle na ich sile gospodarczej, wynikajcej zarwno z liczcej 80 milionw populacji o PKB rzdu 3,6 biliona euro, ale przede wszystkim z faktu, i w przeciwiestwie do Francji, Niemcy, dziki swojemu geograficznemu pooeniu, odgrywaj istotn rol zarwno w zachodniej, jak i wschodniej Europie. Rwnoczenie jednak przyszo Europy determinowana bdzie przez moliwo reagowania na zewntrzne zagroenia. O ile bowiem mao prawdopodobne jest zagroenie czysto militarne, o tyle istotne znaczenie mog mie czynniki zarwno spoeczne, jak imigracja, oraz gospodarcze. W tym ostatnim przypadku szczeglne znaczenie odgrywa Rosja, jako spadkobierca tradycji dawnego Zwizku Radzieckiego. Jak pisze Kaplan, ju teraz Rosja odpowiada za blisko 25 proc. dostaw gazu do Europy, 40 proc. do Niemiec i blisko 100 proc. do krajw batyckich. Zatem, uwzgldniajc dziaania inwestycyjne Moskwy i jej kluczow rol jako dostawcy energii, nie jest wykluczone, i Rosja moe skorzysta na nowych podziaach w Europie.

Gwne pytanie o przyszo Europy dotyczy decyzji, ktr musz podj Niemcy: czy ulegn rosyjskim wpywom i doprowadz do finlandyzacji Europy Wschodniej i jeszcze bardziej osabi NATO, czy te bd w stanie przeciwstawi si Rosji za porednictwem rnych rodkw politycznych i gospodarczych? W drugim przypadku Kaplan przewiduje, i taki scenariusz przedstawia ?bogato kompleksow europejsk przyszo, w ktrej Europa rodkowa pojawi si ponownie i rozkwitnie po raz pierwszy od czasw poprzedzajcych I wojn wiatow, a pastwa midzy Niemcami a Rosj w rwnym stopniu mogyby si rozwija, pozostawiajc Europ w spokoju?. Tym samym ?idea Europy jako geograficznego wyrazu historycznego liberalizmu ostatecznie zostanie realizowana?.

Opracowa Sebastian Grka

rdo: http://nationalinterest.org/article/the-divided-map-europe-7070

 

Wyszukiwarka

Najnowsze materiay

Aktualnie gocimy

Naszą witrynę przegląda teraz 355 gości