Błąd
  • XML Parsing Error at 1:133. Error 9: Invalid character

Kenneth M. Pollack (National Interest): sytuacja w Iraku w kategoriach Machiavellego

Email Drukuj PDF

Kennetch M. Pollach przedstawia na amach "National Interest" zestawienie teorii Machiavelliego z problemami politycznymi Iraku w latach 2003-2012. Wedug autora prace Machiavelliego s najlepszym przewodnikiem do zrozumienia dynamiki stosunkw w dzisiejszym Iraku i w kontekcie szerszej sytuacji na Bliskim Wschodzie. Machiavelli znany jest gwnie z publikacji Ksicia, jednak by take gwnym adwokatem ustroju demokratycznego swoich czasw.

Irak jest miejscem, ktre zdaniem Pollacha Machiavelli zrozumiaby doskonale. To sabe pastwo, rozrywane przez frakcje, z embrionalnym systemem demokratycznym, coraz czciej podwaanym przez siy wewntrzne i zewntrzne. Jest otoczony kombinacj rwnie sabych i podzielonych krajw arabskich oraz potnych niearabskich ssiadw prbujcych go zdominowa. Wrogie ssiedztwo poczone z wewntrzymi zagroeniami prdzej doprowadzi do odnowienia autokracji albo odnowienia chaosu ni rozkwitu demokracji. Do zabezpieczenia potgi pastwa i zapewnienia demokracji jako jedynego przepisu na stabilno potrzeba prawdziwego ksicia Machiavelliego. Niestety pojawienie si takiej postaci byo bardzo rzadkie w historii ludzkoci.

Przemiany systemowe rozpoczy si po interwencji USA w 2003 roku. Analiza problemw, ktre nastpiy po upadku reimu Saddama Husseina, musi rozpocz si od zrozumienia licznych bdw popenionych przez Stany Zjednoczone. le przeprowadzona okupacja stworzya prni w zakresie bezpieczestwa i polityki, ktra doprowadzia do etniczno-religijnej wojny domowej. Te bdy przyniosy Irakowi nowe polityczne przywdztwo skadajce si z wygnacw i byych bojownikw skupionych gwnie na gromadzeniu wasnych zasobw i wadzy.

Dopyw dodatkowych wojsk amerykaskich i zmiana strategii na "obron ludnoci" spowodoway rozwj polityczny. W zwizku z tym midzy 2008 a 2010 rokiem w Iraku rozkwita demokracja. Waszyngton zada, by przywdcy polityczni Iraku przestrzegali regu nowego demokratycznego systemu. Niestety przedwczesne oddanie wadzy w rce Irakijczykw doprowadzio do ziszczenia si raczej Hobbesowskiej wizji. - wojny wszystkich ze wszystkimi

Kolejna zmiana polityczna nastpia w 2010 roku w trakcie wyborw. Brak poparcia USA dla zwycizcy wyborw doprowadzi do paraliu systemu politycznego i konstytucjonalnego w Iraku. Sfustowane t sytuacj Stany Zjednoczone zwrciy si ku partii byego premiera, Nuri al-Malika, ktra uzyskaa drugi wynik w wyborach. Wysao to czyteln wiadomo zarwno do ludnoci Iraku, jak i do przywdcw politycznych ? podwaanie systemu nie bdzie ukarane, a wadza nie bdzie rozprowadzana zgodnie z wol obywateli. USA przestao odgrywa rol sdziego pilnujcego przestrzegania zasad nowej demokracji.

W grudniu 2011 roku ostatnia amerykaska jednostka bojowa opucia Irak, zostawiajc saby rzd pozbawiony zaplecza instytucjonalnego. Te okolicznoci zbliaj nas do wiata, w ktrym y Machiavelli ? XV-wiecznych Woch, z maymi, sabymi i podzielonymi miastami-pastwami, bdcymi w cigym stanie wojny. Poparcie niedemokratycznie wybranego rzdu przez USA przynioso tylko kontynuacj problemw politycznych Iraku.

O naturze obecnej sytuacji politycznej wiadcz wydarzenia towarzyszce spotkaniu prezydenta Obamy z premierem Malikim. W trakcie wizyty premiera Iraku w Waszyngtonie, jego rzd dokona aresztowania kilkunastu ochroniarzy wiceprezydenta Tariqua al-Hashimiego pod zarzutem zaangaowania w dziaalno terrorystyczn. Rzdowe rda donosiy o planowanym spisku na rzd Malikiego, opozycja za twierdzia, e aresztowanych torturowano by wydoby nieprawdziwe zeznania. Spr zakoczy si wysaniem czogw pod dom Hashimiego i innych przywdcw sunnitw i przedstawieniem nagra zezna w irackiej telewizji. Nastpia kolejna fala aresztowa wrd administracji publicznej, a sam Hashimi zbieg do irackiego Kurdystanu. Budowanie ustroju autokratycznego przez premiera Malikiego potwierdzio usunicie krytykujcego go zastpcy mimo braku konstytucyjnych uprawnie. Zaostrzy si podzia polityczny kraju.

Machiavelli postawi w Ksiciu tez, e w sabym pastwie, pozbawionym instytucji wymuszajcych na obywatelach przyzwoite zachowanie, ludno prowadzona byaby przez egoizm i wasne interesy. Wedug niego tylko "ksia" moe odbudowa idealn republik, gdy zarwno pastwo jak i spoeczestwo pogry si w anarchii. Jednak to system zapewnia przetrwanie pastwa, nie sama osoba przywdcy. Irak take potrzebuje takiego modelu rozwizania politycznych problemw. Powrt do autokracji jest wynikiem przedwczesnego wycofania wojsk amerykaskich i niedokoczonej transformacji ustrojowej. Stary system bezwzgldnej walki o wadz powrci po odwrocie Ameryki. Maliki jest zatem przedstawicielem uomnego systemu, ktry byby w stanie wyksztaci wielu zych przywdcw.

Jednak zwycistwo Malikieggo w 2012 jest podwjnym nieszczciem: metody, dziki ktrym wygra, utrwaliy powrt do starego systemu i ostateczne odejcie od demokratycznego eksperymentu oraz przywrcenie poprzednich regu gry politycznej uwzgldniajcej przemoc, zdrad, wymuszenia.

Jedno spord najmniej znanych dzie Machiavelliego Florentine Histories zawiera obraz woskich ksistw przypominajcy ? jak twierdzi Pollack ? obecne rozbicie Bliskiego Wschodu. Podziay wywouj zarwno kwestie etniczne, jak i religijne oraz ideologiczne. Machiavelli jako wzr dla wczesnych Woch przywoa w dziele Discourses Cesarstwo Rzymskie. Zarwno jego wzrost jak i upadek spowodoway podziay ? najpierw ich brak, a pniej nagromadzenie. Ta sama zaleno odnosi si do Iraku.

Ciga walka o przejcie wadzy wywouje sabo na arenie midzynarodowej. System sojuszy politycznych z ssiednimi krajami wprowadza obce siy do wewntrznego rzdu. Partie kurdyjskie popierane s przez Turcj (ktra zapowiedziaa interwencj zbrojn w przypadku zagroenia kurdw), sunnici przez Arabi Saudyjsk. Premier Maliki otrzyma wsparcie od Iranu. Nie pozwoli mu jednak utrzymywa wojsk na terenie Iraku. Prnia polityczna powoli wypenia si poprzez wpywy ssiednich krajw. Dua cz polityki wewntrznej napdzana jest zatem przez interesy obcych pastw. Stao si to moliwe dziki wycofaniu amerykaskiego arbitra. Kraj jest cignity w przeciwne kierunki, w efekcie bdc rozrywany.

Machiavelli pod koniec Ksicia apeluje do szlachcica woskiego o zbudowanie silnego pastwa pozbawionego wewntrznych podziaw w celu odparcia zagroenia zewntrznego. W przypadku Iraku apel ten musi odnosi si do gracza spoza starego systemu. Autor wskazuje na konieczno ocelania Iraku przez inny nard. Jedynym narodem majcym rodki do takiej interwencji s Stany Zjednoczone, ktre zapowiedziay opuszczenie go na zawsze. Wszystko jednak wskazuje, e ponownie stanie si rdem problemw Waszyngtonu. Czciowym rozwizaniem mogaby si sta szersza pomoc wojskowa i cywilna dla Iraku. Poza doradztwem nie ma duych szans na wpyw na cofajc si demokracj irack.

Dzisiejszy Irak sam decyduje o swojej przyszoci. Nie wyglda ona jednak pewnie, a konsekwencje upadku dotkn Ameryki. Po ukoczeniu Ksicia Wochy przetrway 450 lat dalszych niepokojw spoecznych, obcych inwazji, zego rzdu, biedy i saboci przed pojawieniem si jako twr bliski wizji zarysowanej w Discourses. Rzeczywistym wyzwaniem jest ocalenie Iraku przed nim samym. Oby tak si stao ? konkluduje Pollack ? w przypadku tym przypadku.

rdo: http://nationalinterest.org/article/reading-machiavelli-iraq-7611

Opracowanie: Natalia Wojtowicz

 

Wyszukiwarka

Najnowsze materiay

Aktualnie gocimy

Naszą witrynę przegląda teraz 265 gości