Błąd
  • XML Parsing Error at 1:133. Error 9: Invalid character

Timothy Garton Ash: Nowe wyzwanie dla Niemiec

Email Drukuj PDF

Na amach The New York Review of Books Timothy Garton Ash stawia pytanie, czy wspczesne Niemcy, jako najsilniejsze pastwo Europy, mog przewodzi budowie zarwno zrwnowaonej i konkurencyjnej dla wiata strefy euro, jak i wiarygodniej Unii Europejskiej?

Swj artyku Garton Ash rozpoczyna od ukazania wspczesnych Niemiec, 23 lata po zjednoczeniu. Mimo licznych problemw, do ktrych zalicza on demografi (w 2050 r. przewidywany spadek populacji z 80 do 60 mln.), wysokie koszty wytwarzania energii, wynikajce z rezygnacji z programu elektrowni atomowych (dla porwnania 40% wysze ni we Francji), brak orodkw innowacyjnoci (mimo dobrych uniwersytetw nie ma instytucji na miar np. Uniwersytetu Oxfordzkiego, brak odpowiednika Doliny Krzemowej), Niemcy s ?solidn demokracj liberaln?, w peni ?cywilizowan, woln, dostatni, praworzdn, umiarkowan i ostron?. Pod wzgldem ekonomicznym, od 2003 roku ?wykonano imponujce gospodarcze reformy, w drodze konsensusu obniono koszty pracy, przywracajc jej globaln konkurencyjno?. Rwnoczenie Garton Ash podkrela, e nie sprawdziy si obawy tych, ktrzy obawiali si, e zjednoczone Niemcy zdominuj Mitteleuropa. Wrcz przeciwnie, relacje niemiecko-polskie nigdy nie byy tak dobre (cytowana wypowied Radosawa Sikorskiego z 2011 r.), wsppraca handlowa z pozostaymi krajami Grupy Wyszehradzkiej rwnie ukada si wzorcowo.

Aby zrozumie zatem, dlaczego Niemcy nie chc wzi na siebie ciaru przewodzenia Europie Garton Ash odwouje si do rde powoania do ycia wsplnej waluty, ktra utworzona zostaa ze wzgldw politycznych. Nie by to bowiem ?niemiecki projekt dla zdominowania Europy, ale europejski projekt ograniczenia Niemiec?. Kohl przysta na to, poniewa nowo zjednoczone Niemcy potrzeboway partnerw w Europie, niemniej mimo widocznych z dzisiejszej perspektywy korzyci pyncych ze wsplnej waluty, wwczas obywatele Niemiec zostali postawieni przed faktem dokonanym, czego wyrazem by brak referendum w sprawie przyjcia euro. Dla Asha obecne problemy strefy euro s w rezultacie naturaln konsekwencj politycznych decyzji, ktre zapaday przy tworzeniu wsplnej waluty. Jak pisze, ?wszystkie wady tej nieprzemylanej unii walutowej zostay [teraz] brutalnie ujawnione?. Poniewa za jest to kryzys gwnie ekonomiczny, wszystkie oczy zwrcone s w kierunku najwikszej i najsilniejszej europejskiej gospodarki ? Niemiec.

W opinii Asha Niemcy po zjednoczeniu nigdy nie chciay by liderem Europy, tymczasem paradoksalnie dziki unii walutowej, ktra w swych zaoeniach miaa umocni wiodc rol Francji, to Niemcy stay si chcc nie chcc ?kierowc Europy?, mwic innym jak maj postpowa i pacc za nie swoje dugi. W zamian, wedle przywoywanych przez autora bada europejskiej opinii publicznej, a 88 proc. respondentw w Hiszpanii, 82 proc. we Woszech i 56 proc. we Francji uwaa, e niemieckie wpywy w UE s za due. W rezultacie, czegokolwiek nie uczyniby rzd w Berlinie, bdzie naraony na ogie krytyki (Ash przypomina sowa kanclerz A. Merkel, ktra kiedy wyrazia si, e ?jestemy przeklci jeli przewodzimy i zarazem przeklci jeli pozostajemy bierni?).

Punktem zwrotnym w postrzeganiu Niemiec w Europie, ale take sprawdzianem dla konkurencyjnoci caej UE na wiecie i jej wiarygodnoci dla swoich wasnych obywateli bdzie okres pomidzy wrzeniowymi wyborami parlamentarnymi w Niemczech i wyborami do Parlamentu Europejskiego w maju 2014 r. Bdzie to rwnie ?druga szansa? dla Niemiec (pierwsza zostaa zmarnowana w wyniku I i II wojny wiatowej) na przewodzenie Europie. Garton Ash unika jednak uywania okrelenia ?hegemonia?, wskazujc, i w przeciwiestwie do Francji doby napoleoskiej, czy dominacji USA w czasie trwania zimnej wojny, obecnie Niemcy stanowi zaledwie 16 proc. unijnej populacji i 20 proc. PKB, bdc, by uy sw Kissingera, ?zbyt due dla Europy, zbyt mae dla wiata?. Co wicej, Niemcy trudno posdza o hegemoni pod wzgldem militarnym, jak te pod wzgldem ?soft-power?. Ash zaznacza przy tym, e owszem, Niemcy s dla wielu atrakcyjnym krajem, niemniej nie mog rywalizowa na tym polu z ojczyzn rodziny krlewskiej, Jasia Fasoli, Harry?ego Pottera, Davida Beckhama, BBC, czy nawet Royal Shakespeare Company, o randze i oddziaywaniu brytyjskich uniwersytetw nie wspominajc. Tym, co pozostaje, to rola lidera pod wzgldem ekonomicznym ? przykadowo Ash podaje, e podczas gdy Wielka Brytania jest unijnym liderem w sektorze usug, Niemcy przoduj pod wzgldem wskanikw produkcji, za gwnym kierunkiem ich eksportu s Chiny (46 proc. eksportu EU do Chin pochodzi z Niemiec).

W czasach kryzysu silna gospodarka jest nierozerwalnie zwizana z si polityczn. Cele, jakie stoj przed niemieckimi politykami, dotycz jednak nie tylko rozwizywania europejskich problemw, ale take krajowych. Ash wskazuje na przynajmniej dwie obawy, ktre w sposb znaczcy wpywaj na pogldy Niemcw: pierwszym jest oczywicie niech do ponoszenia cudzych kosztw. W tym sensie przywouje on opinie swoich niemieckich znajomych, ktrzy ilekro s pytani o niemieckie przywdztwo, odpowiadaj, e chodzi tylko o ich pienidze. Druga obawa, uwarunkowana zdaniem autora historycznie, dotyczy inflacji. Pami, w jaki sposb Hitler doszed do wadzy powoduje, e dwie najwaniejsze niemieckie instytucje to Trybuna Konstytucyjny i Bundesbank. Rwnoczenie, naturaln konsekwencj systemu checks and balances jest to, i Niemcy maj skonnoci do przenoszenia wasnych systemowych rozwiza na grunt europejski. Pod tym wzgldem d oni do wprowadzania w UE systemu opartego na niemieckich federalizmie, ktry zakadaby duy stopie niezalenoci dla poszczeglnych podmiotw, w tym wypadku krajw czonkowskich i ich narodowych parlamentw. W rezultacie do wyboru s trzy moliwe warianty dla przyszoci UE: ponadnarodowy, z dominujc rol Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego; midzyrzdowy na czele z Rad Europejsk, czcy reprezentantw demokratycznie wybranych rzdw; i trzeci, narodowy, dziaajcy w oparciu o parlamenty narodowe. Zdaniem Asha, ktrykolwiek z wariantw zostanie, wybrany nie bdzie on nastpstwem szybkich negocjacji, nie bdzie te wynikiem tylko niemieckiego wyboru.

Podsumowujc, Garton Ash podkrela, e z dniem 23 wrzenia, tj. dzie po wyborach parlamentarnych, Niemcy musz podj energiczniejsze dziaania. Nie bd one przy tym, ani obiektywnie, ani subiektywnie, wystarczajce silne, aby uczyni to samemu. Co najwyej mog cieszy si pozycj primus inter pares. To, co jednak bdzie liczy si najbardziej, to wyzwanie, jakie sta bdzie przed nowym niemieckim rzdem: znalezienie rozwizania, w ktrym wszyscy czonkowie strefy euro bd zadowoleni. Aby temu podoa, ich przewodnictwo musi by ? wsppracujce i budujce w oparciu o starannie podtrzymywane stosunki z duymi, jak i z maymi pastwami?. Niemcy potrzebuj bowiem pomocy swych europejskich partnerw, gdy tylko dziaajc razem mog da odpowied na pytanie o przyszy ksztat Europy.

rdo: http://www.nybooks.com/articles/archives/2013/aug/15/new-german-question/?page=1

 

Wyszukiwarka

Najnowsze materiay

Aktualnie gocimy

Naszą witrynę przegląda teraz 358 gości